Gayr-ı Meşru/Haram Kazanç Yolları-1

Print this pageEmail this to someoneTweet about this on TwitterShare on Facebook0Share on Google+0

Haram, fıkıh terimi olarak mükelleften yapılmaması kesin ve bağ­layıcı tarzda istenen fiili ifade eder. Genel olarak İslâm hukukçuları, bir fiilin din, can, akıl, ırz ve malı koruma şeklin­de formüle edilen dinin temel hedeflerine açıkça zarar vermesini, onun haram kı­lınmasının temel sebebi ve açıklaması olarak kabul etmişlerdir. Bu açıdan bakıldığında İslâm, ferdin iti­kadî ve amelî hayatını düzenlerken onu belli değer hükümleriyle yönlendirmiş, çok katı ve yasakçı veya her şeyi mubah gös­teren bir yaklaşım­dan ziyade orta bir yol tutmuştur.[1]

Ticarî hayatta haram yollardan kazanç sağlama Kur’an’da açık bir şekilde yasaklanmıştır:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاَ تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ إِلاَّ أَن تَكُونَ تِجَارَةً عَن تَرَاضٍ مِنكُمْ وَلاَ تَقْتُلُوا أَنفُسَكُمْ إِنَّ اللّهَ كَانَ بِكُمْ رَحِيمًا

“Ey iman edenler! Mallarınızı aranızda meşrû olmayan yollarla yemeyin. Karşılıklı rıza ile yapılan bir ticaret yapmanız ise, elbette meşrûdur. Sakın haram yiyerek, başkasının hakkını gasbederek kendinizi öldürmeyin. Allah size pek merhametlidir.”[2] Başka bir ayet-i kerimede ise şöyle buyrulmuştur:

يَا أَيُّهَا النَّاسُ كُلُواْ مِمَّا فِي الأَرْضِ حَلاَلاً طَيِّباً وَلاَ تَتَّبِعُواْ خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِينٌ

“Ey in­san­lar! Yer­yü­zün­de olan bü­tün ni­met­lerim­den helâl hoş ol­mak şar­tı ile yi­yi­niz; Fa­kat şey­ta­nın pe­şin­den git­me­yi­niz. Çün­kü o si­zin bes­bel­li düş­ma­nı­nız­dır.”[3]

Allah Resûlü de (sallallâhu aleyhi ve sellem),  مَنْ غَشَّنَا فَلَيْسَ مِنَّا “Bizi aldatan bizden değildir.”[4]buyurarak alışverişte aldatmayı yasaklamış, karşılıklı muamelelere yalan, yemin ve hile karış­tırmayı açıkça menetmiştir.[5] Alışverişte ve ticarette bu tür gayrimeşru yollara başvurmak, ağır bir uhrevî sorum­luluğa ve telâfi edilmesi güç bir kul hakkı ihlâline sebep olur. Ayrıca gayrimeşru kazancın kişinin kendisine ve yaşadığı topluma ciddi zararları söz konusudur.

Gayrimeşru Kazancın Zararları

Gayrimeşru kazanç, bir mü’minin maneviyatına zarar verdiği gibi onun nesline de zarar verecek bir potansiyel taşır. Nitekim haramla beslenen bir toplumdan, haramları irtikâp eden haramzâde bir nesil geleceği ifade edilmiştir. Hatta böyle bir neslin geleceğini Allah Resûlü (sallallâhu aleyhi ve sellem) şu beyanıyla net bir şekilde ortaya koymuştur:

 يَأتِي عَلَى النَّاسِ زَمَانٌ لَا يُبَالِي الْمَرْءُ مَا أخَذَ مِنْهُ أمِنَ الْحَلَالِ أمْ مِنَ الْحَرَامِ

“İnsanlara bir zaman gelecek ki kişi kazandığının helâlden mi yoksa haramdan mı olduğuna aldırmayacak.”[6] Abdulkadir Geylanî, Hasan Şazelî, Şah-ı Nakşibend ve İmam Gazâlî (kuddise sirruhum) gibi mana âleminin hekimleri, tasavvufi tecrübeleriyle haram lokmanın insanlar üzerinde menfi tesir icra ettiğini ve haramla beslenen anne-babadan dünyaya gelecek çocuğun da -istisnalar hariç- manevî yapısının bozuk olacağını belirtmişlerdir.[7]

Haram, insanın neslini bozduğu gibi onun maneviyatına da büyük zarar verir. Öncelikle haram, kişinin kalbinin kasvet bağlamasına, dualarının reddedilmesine sebep olur. Böyle bir mü’min, ibadetlerinden de lezzet alamaz. Bir Allah dostu bu konudaki müşahedelerini şöyle açıklar: “Bazen haram bir lokma ile kalb öyle bir değişir ve başkalaşır ki, bir daha da eski halini alamaz. Bütün günahlar kalbi katılaştırır ve özellikle gece kıyamına mani olur. Teheccüd namazı ve gece ibadetiyle karanlıkları aydınlatmanın önündeki en büyük engel haram lokmadır.”

Haram kazancın uhrevî neticelerine gelince; gayrimeşru yollarla elde edilen kazanç, bir cehennem zakkumu mesabesindedir. Dahası, Rehber-i Ekmel Efendimiz (sallallâhu aleyhi ve sellem), haram lokmayla beslenen bir insanın vücudundaki haramın ancak Cehennem’le temizleneceğini belirterek ümmetini uyarmıştır. Başka bir hadis-i şerifte Efendimiz (sallallâhu aleyhi ve sellem), haksız yere -misvak ağacından bir çubuk bile olsa- kazanç sağlayanların cehenneme gireceğini haber vermiştir.[8]

Gayrimeşru kazancın zararlarından birisi de toplumadır. Bir hadis-i şerifte Allah Resûlü (sallallâhu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur: “Ey muhacir topluluğu! Beş şeyle imtihan olursanız beş musibet gelir ki onların size ulaşmasından Allah’a sığınırım. Bir toplumda fuhuş alenen işlenirse, önceden olmayan taun vb. hastalıklar gelir. Ölçü ve tartıdaki adalet giderse kıtlık ve yönetici zulmü gelir. Zekâtı vermezlerse yağmur kesilir. Hatta hayvanlar olmasa hiç yağmur yağmaz. Allah ve Resûlüne verdikleri sözü tutmazlarsa dış düşman gelir ve ellerindekini alır. Yöneticiler Allah’ın kitabıyla hükmetmez ve başka şeyleri seçerlerse kendi toplumları içinde kargaşa başlar.”[9]

Allah’ın emrettiği doğru yola uymayan ve gayrimeşru kazanca tevessül eden milletler, kısa vadede kazanmış gözükseler de nihayetinde Allah’ın gazabına maruz kalır ve içlerinde iyiler olsa bile bütün bir toplum olarak yaptıklarının cezasını çekerler.

Gayrimeşru kazancın insanın kendisine, maneviyatına ve yaşadığı topluma vermiş olduğu bu kadar zarar karşısında herkes, kendi malının helâl olup olmadığını değişik açılardan gözden geçirmeli ve huzûr-i ilâhi’de hesaba çekilmeden önce kendini muhasebeye tabi tutmalıdır.[10]


[1] Ferhat Koca, “Haram”, DİA, 16/100-101.
[2] Nisa Sûresi, 4/29.
[3] Bakara Sûresi, 2/168.
[4] Müslim, İmân 164.
[5] Buhârî, Büyû’ 26; Ebû Dâvud, Büyû’ 50.
[6] Buhârî, Büyû’ 7.
[7] M. Fethullah Gülen, Ölümsüzlük İksiri
[8] Müslim, İman, 218.
[9] İbn Mâce, Fiten 22.

[10] İsmail Köksal, “Helâl Kazanç Nedir?”, Yeni Ümit, S. 104.

Etiketler:

Bütün Sorular

Sitemizdeki bütün soruları aynı anda görmek isterseniz

Bir Ayet

96|2|İnsanı, embriyodan/ilişip yapışan bir sudan/sevgi ve ilgiden/husûmetten yarattı.
Sura 96