Haram Kazanç Yolları

Print this pageEmail this to someoneTweet about this on TwitterShare on Facebook0Share on Google+0

Haram, fıkıh terimi olarak mükelleften yapılmaması kesin ve bağ­layıcı tarzda istenen fiili ifade eder. Genel olarak İslâm hukukçuları bir fiilin can, akıl, din, ırz ve malı koruma şeklin­de formüle edilen dinin temel hedeflerine açıkça zarar vermesini, onun haram kı­lınmasının temel sebebi ve açıklaması (illeti ve hikmeti) olarak kabul etmişlerdir. Bu noktada İslâm, ferdin iti­kadı ve amelî hayatını düzenler ve belli değer hükümleriyle yönlendirirken çok katı ve yasakçı veya her şeyi mubah gös­terecek derecede mübahçı bir yaklaşım­dan ziyade orta bir yol tutmuştur.

İs­lâm’da haramların haramlığını kabullen­me aynı zamanda bir iman meselesi ola­rak da gündeme gelir ve kesin şekilde bilinen helâlleri haram veya haramları helâl kabul etmek, imanı ortadan kaldırıcı bir ölçü kabul edilir (Mâtürîdî, s. 332, 334).

Ticarî hayatta haram yollardan kazanç sağlama Kur’an’ın, “Mallarınızı aranızda bâtıl (haram ve haksız) sebeplerle yemeyin” (Bakara Suresi, 2/188) em­rine, Peygamberimiz’in (sallallahu aleyhi vesellem) “Bizi aldatan bizden değildir” (Müslim, “îmân”, 164) şeklindeki aldatmayı yasaklayan beyanlarına ve akidlere yalan, yemin, hile ve desise karış­tırmayı meneden hadislerine (Buhârî, “Buyu’”’, 26; Ebû Dâvûd, “Buyu’”’, 50) açıkça aykırı olduğu gibi, ağır bir uhrevî sorum­luluğu ve telâfi edilmesi güç bir kul hakkı ihlâlini doğurur.

Haram ile ilgili genel bir malûmattan sonra özellikle hangi tür kazançların haram kazanç çerçevesine girdiğini açıklamaya çalışalım.

Genel itibariyle haram kazanç yolları fıkıh kitaplarında belirtilmiştir. Buna göre; rüşvet alıp-vermek, faiz kazanç, yetim malı yemek, karaborsacılık (ihtikâr), hileli ticaret ve eksik tartıp ölçme, emeği sömürü, içki, kumar, zina, uyuşturucu ticareti, hırsızlık, gasp, itlaf (başkasının canına ve malına haksız olarak ve tazminat sorumluluğu doğuracak şekilde zarar vermek), tağrîr (aldatma), kehanet (falcı, bakıcı, efsuncu, üfürükçü vb.) ücreti, hava parası (tahliye bedeli)  ve dolandırıcılık ve yağmacılık çeşitleri haram kazanç yolları arasında sayılabilir.

Haram kazanç yolları elbette burada sayılan maddelerle sınırlı değildir. Bunun içerisine dinin temelde yasakladığı ve salim aklın hoş görmediği şüpheli kazanç yolları da eklenebilir. Bu manada borsa, network marketing gibi çağımızın ürettiği kazanç yollarını da haram kazanç olarak kestirip atmasak da şüpheli kazanç yolları arasında sayabiliriz. Kaynaklar:

Diyanet İslam Ansiklopedisi, 16. cilt, “Haram” maddesi

Ö. Nasûhi Bilmen, Büyük İslâm İlmihali

Marmara Üniversitesi İlmihali

Etiketler:

Bütün Sorular

Sitemizdeki bütün soruları aynı anda görmek isterseniz

Bir Ayet

22|56|O gün mülk ve yönetim Allah'ındır. Aralarında O, hüküm verecektir. İman edip hayra ve barışa yönelik işler yapanlar, nimetlerle dolu cennetlerde olacaklardır.
Sura 22