İçerik etiketlendi: ‘Bayram Namazı’

Bayram Namazı Evde Kılınır mı?

Son iki üç aydır yoğun şekilde yaşanan Covid-19 salgını, günlük ve sosyal hayatta değişikliklere sebep olduğu gibi toplu şekilde yapılan ibadetlerle ilgili soruları da beraberinde getirmiştir. Merak edilen konulardan birisi de yaklaşan bayram sebebiyle bayram namazının evde kılınıp kılınamayacağıdır.

Bayram namazının hükmü, Hanefî mezhebine göre -Cuma namazı kılması gereken kimseler için- vacip, Şâfiî ve Malikî mezhebine göre sünnet, Hanbelî mezhebine göre ise farz-ı kifâyedir.

Hanefî mezhebinde bayram namazının vacip olmasının şartları Cuma namazının şartlarıyla aynıdır. Buna göre bu şartlar şunlardır: 1) Yetkili imamın kıldırması 2 ) Şehirde kılınması 3 ) Cemaatle kılınması 4 ) Erkek olmak 5 ) Hür olmak 6 ) Sıhhatli olmak 7 ) Mukim olmak yani yolculuğa çıkmış olmamak.

Hanefî mezhebine göre kadınlar, cuma ve bayram namazlarıyla mükellef değillerdir.  Yine Hanefî mezhebine göre bir kimse bayram namazını cemaatle kılmalıdır. Tek başına kıldığı takdirde bayram namazını eda etmiş olmaz.

Cuma namazından farklı olarak bayram namazında hutbe vermek sünnet olup bayram namazının sahih olması için şart değildir. Şafiî ve Malikî mezhepleri ise bayram namazı için vaktinde kılmak haricinde bir şart ileri sürmemişlerdir. (el-Mevsûatü’l-Fıkhiyye, 27/242).

Hanefilerde bayram namazının cemaatle kılınabilmesi için cemaat şartı olduğunu ifade etmiştik. Cuma namazında imam haricinde üç kişi olması gerekirken bayram namazında imam haricinde bir kişinin olması, bu namazın cemaatle kılınabilmesi için yeterlidir. (İbn-i Abidin, 2/166).

Görüldüğü üzere mezheplere göre bayram namazının hükümleri değişebilmektedir. Günümüzde ise Ramazan bayramı namazı, normal olmayan bir zaman diliminde eda edilecektir. Camilerin kapalı olması sebebiyle müslümanlar normal zamanlarda olduğu gibi camilere gidemeyecektir. Bu sebeple Ramazan ayında teravih ve cuma namazlarının camilerde kılınamamış olmasının yanında Ramazan Bayramı namazının da kılınamayacak olması hüzünlü bir Ramazan yaşamamıza neden olmuştur. Fıkıhta yer alan; “Hal/durum daralınca hüküm genişler.” kâidesine göre müslümanların bu bayramda bayram namazını kılıp onun sevabından mahrum kalmamaları adına mümkünse ailesiyle cemaatle, değilse tek başlarına bu namazı evlerinde eda etmeleri mümkündür. Zor zamanlarda/zaruret durumlarında dinin farklı yönlerini temsil eden mezheplerin hükmüyle amel etmek caiz olduğu için bu bayramda da özellikle Hanefî mezhebinde olanlar diğer mezhepleri takliden evlerinde cemaatle ya da tek başlarına namaz kılabilirler.

Cenâb-ı Erhamurrahimin’den insanlığın zor zamanlardan geçtiği bu günleri tez zamanda normale döndürmesini, mescit ve camilerin hakikî misyonunu eda edeceği normal zamanlara dönülmesini niyaz ediyoruz.

Bayram Namazının kılınışı:

Niyet edilirken hangi bayram namazı kılınacaksa o zikredilir. Örnek olarak “Niyet ettim Allah’ım senin rızan için Ramazan Bayramı namazı kılmaya, uydum hazır olan imama” veya aynı şekilde “Niyet ettim Allah’ım senin rızan için Kurban Bayramı namazı kılmaya, uydum hazır olan imama” şeklinde niyet edilir.

Bundan sonra imamla birlikte hareket edilir.

  1. Rekat:

Bayram namazına niyet ettikten sonra tekbir alınır ve eller bağlanır, Sırasıyla imam hatip ve cemaat sessizce “Sübhaneke duası”nı okur,Tıpkı iftitah tekbiri gibi yeniden eller kulak hizasına kaldırılarak ikinci Tekbir alınır ve eller yanlara salınır, sonra üçüncü tekbir alınır ve eller yine yanlara salınır, ardından dördüncü tekbir alınır ve bu sefer eller göbek hizasında bağlanır.

İmam; gizlice “Euzü besmele” çeker, açıktan “Fatiha suresi” ile birlikte “Zammı sure veya zammı sure yerine geçecek miktarda Kur’an-ı Kerim” okur. Cemaat ise sessizce imamı dinler. Rüku ve secde yapılarak ikinci rekata kalkılır.

  1. Rekat

İmam; gizlice “Besmele” çeker, açıktan “Fatiha suresi” ile birlikte “Zammı sure veya zammı sure yerine geçecek miktarda Kur’an-ı Kerim” okur. Cemaat ise sessizce imamı dinler.

Ardından tekrar tıpkı iftitah tekbiri gibi yeniden eller kulak hizasına kaldırılarak birinci tekbir alınır ve eller yanlara salınır, sonra ikinci tekbir alınır ve eller yine yanlara salınır, ardından üçüncü tekbir alınır ve eller yine yanlara salınır, son olarak dördüncü tekbir alınır ancak bu sefer eller kulak hizasına kaldırılmaz ve rükuya gidilir.

Rüku ve secdenin ardından oturulur, “Tahiyyat, Salli-Barik duaları” okunur ve önce sağ tarafa sonra sol tarafa selam verilerek namaz tamamlanır.

Bundan sonra müezzinin refakatinde hep birlikte 3 defa tekbir (teşrik) getirilir. Bu tekbirlerle birlikte imam hatip bayram hutbesi okumak üzere minbere çıkar.

Bayram Namazı

Bayram namazı, biri Ramazan bayramında diğeri kurban bayramında olmak üzere yılda iki defa kılınan iki rekâtlık bir namazdır.

Bayram namazının sıhhat şartları, Hanefîlere göre, hutbe hariç, Cuma namazının sıhhat şartları ile aynıdır. Sadece hutbenin hükmü bakımından aralarında fark vardır. Yani Cuma namazında hutbe sıhhat şartı olduğu halde, bayram namazında sünnettir. Yine hutbe Cuma namazında namazdan önce, bayram namazında ise namazdan sonra okunur.

Bayram namazının diğer namazlardan kılınış bakımından farkı, bunun her rekâtında üçer fazla tekbir olmasıdır. Bu fazla tekbirlere zait tekbirler denir. Bu ilave tekbirler vacip olup birinci rekâtta kıraatten önce, ikinci rekâtta kıraatten sonra alınır. Tekbirle birlikte eller kaldırılır ve yanlara bırakılır (ref’ ve irsal). İlk rekâtta iftitah tekbirinden sonra eller bağlanır (itimad) ve “Sübhaneke”okunur. Bundan sonra imamla birlikte zait tekbirlere geçilir. İmamın tekbiri diğer tekbirlerde olduğu gibi sesli, cemaatin tekbirleri ise alçak sesle olur. “Allahü Ekber”denilerek eller kaldırılır ve yanlara salınır, üç kere “Sübhanallah”diyecek kadar beklendikten sonra yeniden tekbir alınır; aynı şekilde eller kaldırılır, yanlara bırakılır ve biraz beklendikten sonra bu rekâttaki zait tekbirlerin sonuncusu olan üçüncü tekbir alınır ve bu defa eller bağlanır. Cemaat susar, imam gizlice “Eûzü”ve “Besmele”çektikten sonra açıktan okumaya başlar. Fatihadan sonra bir sûre daha okur, rüku ve secdeden sonra ikinci rekâta kalkılır. İkinci rekâtta imam, Fatiha ve arkasından bir sûre okuduktan sonra üç defa tekbir alınır ve eller yanlara salıverilir. Dördüncü tekbir rükua geçiş tekbiri olup bu tekbirle rükua gidilir ve namaz tamamlanır.

Namazdan sonra imam minbere çıkar ve hiç oturmaksızın hutbe okur. Cuma hutbesindeki hamd ü senaya bedel olarak bu hutbede, “Allahü Ekber, Allahü Ekber, La ilahe illallahu vallahu Ekber. Allahu Ekber velillahilhamd”der, cemaat bu tekbirlerde imama eşlik eder. İmam, Cuma hutbesinde olduğu gibi, hutbeyi iki hutbe yapıp arasını kısa bir oturuşla ayırır.

Bayram namazına giderken yolda tekbir getirilir. Bu tekbirler Ramazan bayramında sessiz, kurban bayramında ise açıktan yapılır. Camiye varıldıktan sonra her ikisinde de namaz vaktine kadar hep birlikte tekbir alınır. Camide vaaz ediliyorsa oturup sessizce dinlenir. Bayram namazının vakti, güneşin doğuşu sırasındaki kerahet vaktinin çıkmasından sonradır.

Teşrik Tekbirleri

Kurban bayramının arefe günü sabah namazından başlayarak bayramın 4. günü ikindi namazına kadar, toplam 23 vakit, her farzın selâmından sonra teşrik tekbiri getirmek, kadın-erkek, seferî-mukim ayırımı olmaksızın her mükellefe vaciptir. Teşrik tekbiri şöyledir: “Allahü Ekber, Allahü Ekber. Lâ ilahe illallahu vallahu ekber. Allahü Ekber ve lillâhilhamd.”

Bütün Sorular

Sitemizdeki bütün soruları aynı anda görmek isterseniz