Soru Detayı: Almanya’da yaşıyorum. Eşimin Deutschland bileti adında aylık toplu taşıma kartı var ve bu bilet kişiye özel olarak eşimin adına kayıtlı. Bilet telefon uygulaması üzerinden kullanılıyor. Eşim bileti kullanmadığı zamanlarda ben kullanabilir miyim? Birisi bunun vergisinin zaten ödendiğini ve aynı anda iki kişinin kullanamayacağını söyledi. Bu durum helal midir?
Almanya’da Deutschlandticket kişiye özel ve devredilemez (nicht übertragbar) olarak düzenlenmektedir. Bu sebeple yalnızca adına düzenlenen kişi tarafından kullanılabilir. Bilet ücretinin vergisi ve diğer masraflarıyla birlikte tamamen ödenmiş olması, başka bir kişiye bu bileti kullanma hakkı vermez.
Dolayısıyla eşiniz o sırada bileti kullanmıyor olsa bile, sizin bu bileti kullanmanız biletin kullanım şartlarına aykırı olur. Eşinizin buna izin vermesi veya aynı anda yalnızca bir kişinin bileti kullanıyor olması da ulaşım şirketinin koyduğu bu şartı değiştirmez. Zira burada satın alınan şey, bileti dileyen herhangi bir kişinin kullanabileceği genel bir ulaşım hakkı değil, biletin adına düzenlendiği kişiye tanınan kullanım hakkıdır.
Dinimizde tarafların meşru şartlara ve yapılan sözleşmelere riayet etmesi esastır. Kur’ân-ı Kerîm’de,
“Ey iman edenler! Akitlerinizi yerine getirin.” (Mâide, 5/1)
buyrulmaktadır. Bu sebeple bir hizmetten, hizmeti sunan tarafın açıkça belirlediği kullanım şartlarının dışında yararlanmak doğru değildir.
Bilet bedelinin ve buna bağlı vergi ve masrafların eksiksiz ödenmiş olması da bu hükmü değiştirmez. Çünkü ücretin ödenmesiyle elde edilen hak, sözleşmede belirlenen kapsam kadardır. Bilet devredilemez olarak satılmışsa, ücretin tamamının ödenmesi onu devredilebilir bir bilete dönüştürmez.
Bu itibarla, kişiye özel ve devredilemez olan Deutschlandticket’i eşinizin kullanmadığı zamanlarda sizin kullanmanız dinen uygun değildir. Ancak ulaşım şirketinin söz konusu biletin başka bir kişiye devrine veya ortak kullanımına açıkça izin verdiği bir durum varsa hüküm buna göre değişir.
Allah en doğrusunu bilir.
