İçindekiler
Soru Detayı: Ben çok istememe rağmen hanımım eve misafir gelmesini istemiyor. Böyle olunca maalesef kimseyle görüşüp dertleşemiyoruz. Bu durumun dinimize göre hükmü nedir? Saygılarımla..
Dinimizde misafir ve misafirliğin önemli bir yeri vardır. Kur’an’da ve hadislerde eve misafir alma ve ona ikramda bulunmanın faziletine çokça vurguda bulunulur. Örneğin Kur’an’da Hazreti İbrahim’in (as) misafirlerinden ve onlara yaptığı ikramdan bahsedilir.
هَلْ أَتَاكَ حَدِيثُ ضَيْفِ إِبْرَاهِيمَ الْمُكْرَمِينَ إِذْ دَخَلُوا عَلَيْهِ فَقَالُوا سَلَامًا قَالَ سَلَامٌ قَوْمٌ مُنْكَرُونَ فَرَاغَ إِلَى أَهْلِهِ فَجَاءَ بِعِجْلٍ سَمِينٍ فَقَرَّبَهُ إِلَيْهِمْ قَالَ أَلَا تَأْكُلُونَ
“İbrâhim’in değerli misafirleriyle ilgili kıssa sana ulaştı mı?
Onun yanına girdiklerinde “selâm” demişler, o da “selâm” demiş; (içinden) “Hiç de tanıdık kimseler değil” diye geçirmişti.
Belli etmeden hemen ailesinin yanına gitti ve (kızartılmış) besili bir buzağı getirdi.
Onu önlerine koydu ve “Buyurmaz mısınız?” dedi…” (Zariyat suresi, 24-27)
Tefsirlerde, bu ayetlerden, misafirin önemi, ona ikram etmenin fazileti, misafiri güzel karşılama, selam verme, selamını alma, ona en güzel şekliyle ikramda bulunma ile ilgili çıkarılacak dersler üzerinde durulur.
Peygamber Efendimiz Aleyhissalatü vesselam da şöyle buyurmuştur:
مَنْ كانَ يُؤمنُ بِاللَّه واليَومِ الآخِرِ فَلْيُكْرِمْ ضَيْفَهُ
“Kim Allah’a ve âhiret gününe iman ediyorsa misafirine ikram etsin.” (Buhârî, Müslim)
Dinimiz açısından eve misafir almanın önemi ve fazileti bu olunca bu hususta karı kocaya düşen karşılıklı birtakım görevler vardır. Öncelikle, dinî bir hüküm olarak değerlendirilecek olursa, oldukça faziletli olsa da misafir kabul etmek farz değildir; sünnet veya nafile veya sosyal ahlaka dair önemli, sevaplı bir ameldir. Farz gibi mecburi bir yönü yoktur. Kişilerin müsaitliği, imkânları ölçüsünde yapmaları teşvik edilen güzel ahlaka dair bir salih ameldir.
Bunun için birkaç hususu göz önünde bulundurmakta yarar vardır:
1-KARI KOCA AÇISINDAN
Eve misafir almak dinimizce önemli olmakla beraber acil durumlar dışında karı kocanın karşılıklı istişaresine, rızalarına, anlaşmalarına bağlıdır. Çünkü eşler birbirlerinden habersiz veya isteksiz eve misafir aldıklarında bu durum, gerek evde ikramın hazır olup olmaması, gerek ilgi alaka gerekse de güleryüz gösterip gösterememe gibi misafir ağırlama adabına uygun olmayan birtakım olumsuzluklara sebep olabilir.
Onun için karı kocanın eve misafir alırken birbirleri ile anlaşmaları, görüşmeleri, karşılıklı rıza ile davet etmeleri en uygun olan davranıştır. Bir tarafın rızası yoksa bu konuda dini zaruri bir gerekçe yoksa taraflar zorlanamaz. Çünkü bu, dinen, misafir ağırlamaktan daha önemli olan karı koca ilişkilerine, aile yapısına zarar verebilir. Yuva, yuvanın sağlığı, korunması, dinin usul-ü hamsesinden olan (Dinin emir ve yasaklarının temel hedefleri olan beş husus) neslin korunması konusu açısından da daha öncelikli bir husustur.
2-SOSYALLEŞME AÇISINDAN
Gerek fert gerekse aile açısından sosyalleşme önemli bir ihtiyaçtır. Çünkü insan tabiatı gereği medeni (şehirli, çoğunlukla insanlarla beraber yaşamaya muhtaç)dır. İnsanın başkaları ile tanışması, kaynaşması, arkadaşlık ve kardeşlik alakaları kurması, iyi ve kötü günlerde beraber olmaları, dayanışma ve yardımlaşma gibi sosyal ihtiyaçlarını karşılaması açısından eve misafir almak ve misafirliğe gitmek çok önemli bir ihtiyaçtır. Aile ve çocuklar için de bu böyledir. Fakat eşlerden biri bu konuda isteksiz veya ikna olmuyorsa o zaman bir uzman veya bir bilirkişi vasıtası ile istemeyen tarafın ikna edilmesi, bunun zaruretinin anlatılması uygun olur. Fakat isteksiz davranan taraf ikna olmuyor da aile içre huzur bozulacaksa ısrarcı olmamak daha evladır. Zira sünnet veya nafile bir amelden dolayı karı kocanın arasında bir huzursuzluk çıkması durumunda aile saadeti ve neslin korunması hususu daha öncelikli bir hal alır. O zaman eve misafir alma taraftarı olan taraf daha sabırlı ve mütehammil olmalı, konuyu büyütmemelidir.
3-SEBEPLERE İNME
Eve misafir kabul etmek istemeyen eşin neden kabul etmediğinin sebepleri objektif bir şekilde tespit edilerek o engellerin aşılıp aşılamayacağı araştırılmalıdır.
Mesela; yemek hazırlamak zor geliyor olabilir. O zaman yemek, iyi ev yemekleri yapan birine yaptırılabilir. Veya asıl sebep ev dağınıklığı, bulaşık yıkama zorluğu, endişesi ise misafirler uygun bir gerekçe ile bir lokantada ağırlanabilir. Eğer ailenin maddi imkanları iyi ise eve ücretli yemek, temizlik yapacak çalışanlar davet edilebilir. Mesela eşlerden biri insanlarla kaynaşmaktan, sosyalleşmekten utanıyor sıkılıyorsa veya statü olarak kendini düşük veya misafiri öyle değerlendiriyorsa karı koca beraber bir terapistten yardım alabilir, almalıdır. Zira ev ziyaretleri karı koca açısından bir zaruret olarak algılanmasa da evdeki çocuklar, onların eğitimi, gelişimi, sosyalleşmesi açısından zaruret vardır. Bu açıdan eve misafir kabul etmek istememenin temel sebeplerinin araştırılması, tarafların rehabilite edilmesi, bu konuda uzmanlardan yardım alınması yararlı olacaktır.
Netice olarak; her ne kadar eve misafir almak dinimizde, sosyal hayatta önemli, faziletli ve faydalı bir amel olsa da bu organizasyonu karı kocanın istişare ve karşılıklı rıza ile yapmaları daha doğrudur. Taraflardan biri isteksiz ise, yapılması gereken şey konuşup anlaşmaktır. Bu konuda uzman bir terapistten veya bir aile büyüğünden karı koca olarak beraber destek almak da yararlı olacaktır. Bütün bunlara rağmen isteksiz taraf yine de istemiyorsa, aile ve neslin korunmasını yuvanın vahdetini önceleyerek konuyu büyütmemek, sabretmek, ödül hediye ve mükafatlarla vb. meseleyi kabul ettirme yollarına baş vurarak çözmeye çalışmak daha selametli bir yol olacaktır.
En doğrusunu Allah bilir…
